Yenidoğanın genel görünümü

[Durunun Annesi]

Yeni doğan bebek, bir yumak gibi görünür. Kollar ve bacaklar kıvrılıp vücuda yakın durur. En rahat ettikleri pozisyon anne karnındaki gibi fetus pozisyonudur.

Bebekler büyük bir refleks kapasitesine sahip doğarlar. Pek çok şeye verdikleri tepki reflekstir. Bazı ilkel refleksler bebeğin yaşaması için gereklidir. Emme, yakalama, ayak parmaklarına dokunulduğunda ayaklarını kendine çekme gibi... Baş, vücudun diğer kısımlarına oranla büyüktür. Avuçları sıkıca kapalıdır.

Bebeğiniz doğduğunda onu baştan ayağa incelemenizde fayda var. Çocuk doktorunuz da ilk gün detaylı bir muayene yapacaktır. Şimdi birlikte yenidoğaları baştan ayağa inceleyelim.

BAŞ VE BOYNU
Yeni doğan bebeğin başı yumuşak ve tam yerine oturmamış kemiklerden oluşur. Bu kemiklerin arkasında biri önde biri arkada olmak üzere iki bıngıldak (yumuşak bölüm) vardır. Öndeki arkadakine göre daha büyüktür. Bunların şekli ve görünümü doktorunuz tarafından detaylı incelenecektir. Bıngıldaklara hafifçe dokunmanın bir sakıncası yoktur.
Eğer normal doğum yaptıysanız (bazı sezaryenle doğumlarda da olabiliyor), bebeğinizin baş kemiklerinin bir miktar kaymış olduğunu görebilirsiniz. Bu normaldir ve zamanla düzelir. Eğer bebeğin doğum kanalından geçmesi biraz zorlu olduysa başında sefalhematom dediğimiz bir kan toplanması olabilir. Genellikle sorunsuz olarak kendi kendine geçer, ancak eğer büyük bir hematom (kan birikintisi) varsa, bir-iki gün sonra sanlığa neden olabilir. Doktorunuz bunu dikkatle takip edecektir.

Yine genellikle normal doğuma bağlı olarak başta şişme ve morarma olabilir. Buna kaput denir. Bu da doğum kanalına doğru başın zorlanmasından meydana gelir ve genellikle çabuk iyileşir. Ancak başın normal şeklini alabilmesi 10 günü bulabilir.
Bebeğiniz saçlı doğabilir ve saçların rengi şaşırtıcı olabilir, ancak yenidoğanın saçları geçicidir, ilk saçlar genellikle dökülür ve bebeğin kalıcı saçları ardından çıkmaya başlar. Ancak bazı bebeklerde kalıcı saçların çıkması bir yılı bulabilir.
Özellikle normal doğumla doğduysa, bebeğinizin yüzü biraz siş olabilir ve morluklar da bulunabilir.


Yüz
Bebeğinizin gözlerinde eğer zorlu bir doğum geçirdiyse küçük kan toplanmaları olabilir. Bunlar da çabucak geçer. Bebeğiniz gözlerini genellikle kapalı tutar. Doğumdan sonra gözleri genellikle mavidir. Koyu mavi gözler genellikle kahverengiye dönüşecektir. Açık mavi gözler ise renkli kalabilir. Bebeğinizin gerçek göz renginin ortaya çıkması genellikle 4-6 ay arasıdır. Nadiren 18 aya kadar göz renginde değişiklikler olabilir.

Burun
Bebeğinizin burnu genellikle biraz yassıdır. Bebekler henüz ağızdan nefes alamadıkları için burun çok önemlidir. Burnun açık kalması gerekir. Doğumda eğer bir endişe olursa doktorunuz burun deliklerinden ince bir tüp sokarak burun geçişinin açık olup olmadığına bakabilir.

Çene ve ağız
Yenidoğanın çenesi genellikle biraz geride durur. Bu, emmelerini kolaylaştıran bir özelliktir. Bazen çenede hafif bir titreme vardır. Buradaki kasların baş edebileceklerinden fazla elektrik uyarana maruz kaldığını gösterir, ancak bu geçici bir durumdur.

Ağızda anne kamında parmak emmeye bağlı olarak küçük su toplamaları olabilir, bu normaldir. Bazen boğazda Epstein incileri denilen küçük beyaz topçuklar olabilir. Bunların hiçbir zararı yoktur. Doktorunuz bebeğinizin dudaklarını, ağzını ve yutma refleksini detaylı inceleyecektir. Bazen damak ya da dudak parçalı olabilir (kleft). Buna çabuk tanı konması bebeğin ilk dönemde beslenmesi açısından oldukça önemlidir.

Bazen bebeklerde küçük bir dil bağı olur. Bunun genelde bebeğe bir zararı yoktur. Ancak bebeğin emmesini engelleyecek boyuttaysa müdahele etmek gerekir. Yapılan işlem de aslında çok basittir. Dil bağının membranın (ince zar) çok ince bir noktasından kesilerek ayrılması sağlanır. Ancak daha önce de söylediğim gibi dil bağı çoğu kez zararsızdır ve bir şey yapılması gerekmez.

Boyun
Başın hemen altında bezeler olabilir. Bunlar genellikle lenf düğümleridir ve normaldir.
Bazen boyun, doğumdan itibaren tek yöne dönmüş olabilir ve çeneyi göğse bağlayan kasta (sternokleidomastoid] bir beze olabilir. Bunun adı tortikollistir ve eğer bu durum mevcutsa doktorunuz özel bir masaj ya da fizyoterapi önerebilir. Genellikle çok ciddi değildir ve doğru pozisyon ve masajla kısa süre içinde geçer.


GÖĞÜS BÖLGESİBebeğinizin göğüs çeperi dardır, derinliği daha fazladır. Annenin hormonlarına bağlı olarak bazen meme başında büyüme görülür. Kız bebeklerde bazen göğüslerden bir miktar süt bile çıkabilir.

Doktorunuz steteskobuyla bebeğinizin kalbini dinleyecektir, ilk günler bebeğinizin kalbinde hafif bir üfürüm olabilir. Bu, fetal hayatta var olan bazı deliklerin henüz kapanmamış olmasına bağlıdır. Genellikle bir-iki gün içinde kapanırlar. Bebeğin kalp atım hızı yüksektir (dakikada 100-140 arası) Doktorunuz eğer bebeğin kalp dinleme muayenesinde normal üfürüm dışı bir şey fark ettiyse hemen sıkı takibe alacaktır.

Akciğer sesleri başlangıçta en iyi koltuk altı bölgesinden dinlenir. Bebeğin soluk alıp verme hızı da yine oldukça yüksektir (dakikada 40-60).

Bebeğinizin kaburgalarının ortasında bir kemik çıkıntısı gözünüze çarpabilir. Bunun adı ksifoid'dır. Üzerinde yağ ve kas dokusu fazla olmadığından böyle belirgin olarak gözükür. Bu bölgeyi sonra böyle belirgin görmeyeceksiniz.

KARIN BÖLGESİBebeğinizin karnı genellikle biraz dışarı çıkıktır. Doğumda göbek bağı kesilmiş, 2-3 santim kalmıştır. Doğum sonrası doktorunuz göbek bağını dikkatle inceleyecektir, içinde iki atardamar, bir toplardamar bulunması gerekir.


ELLERİ VE KOLLARI
Bebeğinizin parmakları oransal olarak uzundur. İlk ay genellikle avucu kapalı durur. Avucuna konulan şeyleri tutma refleksiyle tutacaktır. Doktorunuz mutlaka doğumda bebeğinizin parmaklarını sayacak, bir anormallik olup olmadığına bakacaktır. Kollan genelde gövdeye yakın durur.


KALÇA, BACAK VE AYAKLARI
Bebeğinizin bacakları da genellikle bükülü ve gövdeye yakın durur. Ayak parmakları oransal olarak daha uzundur. Bebeğinizin topuğunun altındaki çizgiler kaç aylık olduğu konusunda bilgi verirler. Bebeğin ilk kan testleri topuğundan alınan kanla yapılır, çünkü kapiller'ler [kılcal damarlar) cilde yakındır ve cilt başlangıçta ince olduğu için kan almak nispeten daha kolaydır. Bebeğinizin parmakları biraz içe dönük olabilir (Buna güvercin parmak da denir). Bu, doğuma bağlıdır ve zamanla geçer. Eğer bebeğinizin ayaklarında çok belirgin bir şekil bozukluğu varsa tedavi gerekebilir.

Bebeğinizin kalça muayenesi de önemlidir. Doktorunuz doğumsal kalça çıkığı olup olmadığına bakacaktır. Kalça çıkığı muayenesi her ay yapılacaktır. Ayrıca birinci ayın sonunda kalça çıkığını ekarte etmek için bir ultrason da yapılır.

GENİTAL BÖLGESİKız bebeklerde vajinanın etrafını saran vulva (dış genital bölge) genellikle belirgindir. Bazen vajinal bölgeden hafif bir akıntı olur. Bazen de biraz kan gelebilir. Bu, anneden geçen hormonlara bağlıdır ve geçicidir.

Erkek bebekleri muayene ederken doktor testislerin skrotum'a (torbalarına) inip inmediğine bakar. Penisin üzerindeki sünnet derisi iyice yapışmış olabilir. Doğumdan sonra sünnet konusunu ileriki bölümlerde bulacaksınız.

SAÇ VE TIRNAKLARI
Bebeğiniz çok saçlı doğabilir. Bu saçlar çoğunlukla doğumdan bir süre sonra dökülür.
Bir de cildin üzerinde lanugo denen tüyler vardır. Bunlar çok incedir, zamanla dökülürler. Bebeğinizin tırnakları genellikle çok ince ve kırılgandır, ancak yine de yüzünü çizebilir. Bebeğin tırnağını ilk ay içinde kesmek gereksizdir, ancak bebek törpüsü ile törpülenebilir.

CİLDİilk doğdukları zaman bebeklerin cildi verniks denen yağlı bir tabaka ile kaplıdır. Bu. anne rahminde cildi koruyan tabakadır. Vernix tabakası temizlendikten sonra bebeğinizin cildini görebilirsiniz. Bebeğinizin cildi ilk başta biraz buruşuktur, çünkü cilt altı yağ dokusu çok azdır. Cilt çok incedir ve küçük venler (toplardamar) görünebilir. Bebeklerde küçük doğum lekeleri olabilir. Bazıları ağladıklarında belirginleşir. Bazı doğum lekeleri de zamanla ortaya çıkacaktır. Bunlara daha detaylı değineceğiz. Bebeğinizin burnunun üzerinde küçük beyazımsı sivilceler olabilir. Bunlara millaria denir ve genellikle geçicidirler. Bebeğin doğumdaki rengi normalden biraz daha beyazdır zamanla koyulaşır. Bebeğinizin cildinde oluşabilecek sorunlara daha sonra detaylı değineceğiz.